AYDIN HASAN Ankara – Türkiye’nin ilk 5. nesil savaş uçağı olacak Millî Muharip Uçak KAAN projesinde, seri üretim öncesinde 6 tip prototipin üretilmesi planlandı. Jetin temel uçuş niteliklerinin test edilmesi için üretilen KAAN Prototip 0, 21 Şubat 2024’te ilk uçuşunu gerçekleştirerek 13 dakika havada kalmış, ikinci test uçuşunu da 6 Mayıs 2024 tarihinde yapmıştı. Tam boy statik test uçağı ise KAAN Y (KAAN TBST -P) olarak adlandırılıyor. KAAN Y, gerçek uçakla aynı boyut ve ağırlıkta ama uçmayacak. Uçuş öncesinde tam boy statik test uçağı ve ilgili testler, KAAN programının kritik geliştirme aşaması olarak görülüyor. Bu testler, uçuş veya dinamik deneylerden önce yapısal dayanıklılığı, entegrasyon performansını ve güvenlik risklerini değerlendirmek için kullanılıyor. Yer testleri, uçuş güvenliği ve sistem bütünlüğünü sağlamak açısından önem taşıyor.

Sahneye çıktı

Seri üretim için ilk prototipi oluşturacak Prototip 1 ise, dün sahneye çıktı. Türk Havacılık ve Uzay Sanayii (TUSAŞ), KAAN P1’in taksi testinden görüntü paylaştı. İlk uçuşunu ise, önümüzdeki iki ay içinde yapması planlanıyor. İlk uçuşun ardından uçağın performansı, aviyonik sistemleri ve diğer görev konfigürasyonlarının testi için çok sayıda uçuş yapması hedefleniyor. Prototip 2’nin ise yıl sonuna kadar ilk uçuşunu yapması amaçlanıyor. Yıl sonu veya gelecek yılın başında, P1 ve P2’nin aynı anda uçması üzerinde duruluyor.

Blok 30’da milli motor

TUSAŞ’ın elinde şu anda prototipler için ABD’den alınan 10 F110 motoru mevcut Seri üretim kapsamında 80 adet F110 motoru, ABD’den alınaca. Seri üretimde Blok 10 ve Blok 20 jetleri, F110 motorları ile üretilecek. KAAN için geliştirilen yerli motorun 2030’dan itibaren KAAN Blok 30 ve sonraki konfigürasyonlarda kullanılması planlanıyor. KAAN’ın 2028’ten itibaren envantere girmesi ve 2030’dan itibaren aşamalı olarak harekata hazır hale gelmesi amaçlanıyor.

İsrail kendi uçmak istiyor!

Seçimler yaklaşırken ABD askeri yardımlarına bağımlılığını azaltma hevesine giren İsrail, 10 yıl içinde kendi hayalet uçaklarını ve otonom askeri jetlerini üretmeyi hedeflediğini, buna hazır olduğunu savundu

Türkiye, 5. nesil savaş uçaklarını üretme yolunda prototip testlerini sürdürürken, İsrail’de, seçimlere birkaç ay kala “yerli uçak” geliştirme hedefleri konuşulmaya başlandı.

“Jerusalem Post” gazetesinin aktardığına göre, Washington’da gazetecilerle konuşan İsrailli bir üst düzey yetkili, ülkenin ABD yardımına olan bağımlılığını azaltma çabalarının bir parçası olarak, önümüzdeki 10 yılda yerli hayalet savaş uçaklarının yanı sıra insansız savaş uçakları geliştirmeye hazır olduğunu söyledi. Söz konusu yetkili, “Eğer bir gün başkalarının bu sistemleri bize tedarik etmeyi bırakacağı düşünüldüğünde, o zaman bunları kendimiz üretmeye başlamalıyız. Hedefimiz 10 yıl sonra” ifadelerini kullandı.

İlk kez değil

Üst düzey yetkilinin açıklaması, geçtiğimiz yıl yine “Jerusalem Post” gazetesine konuşan İsrailli üst düzey kaynakların ifadelerini hatırlatıylor. Savunma Bakanlığı’na bağlı Savunma Araştırma ve Geliştirme Müdürlüğü Entegrasyon Dairesi Başkanı Albay Yishai Cohen de, bir podcast yayınında, İsrail’in bu tür uçakları inceleyip incelemediği sorusuna yanıt vermekten kaçınarak, “Bence bu bizi, İran’a karşı bir sonraki savaş için hangi sürprizleri hazırlamamız gerektiği sorusuna götürülyor” demişti.

İsrail, özellikle ABD tarafından çalışmaları yürütülen ve yapay zekayla donatılmış insansız İş Birlikçi Muharebe Uçağı projöesine büyük ilgi duyuyor. Ancak, Türkiye’nin bu konuda kendi yanıtı şimdiden hazır. Nitekim Bayraktar tarafından geliştirilen ve testleri süren, vurucu gücünü yapay zeka tabanlı otonom kabiliyetlerden alan insansız savaş uçağı “Kızılelma”nın, bu yıl içinde envantere dahil olması bekleniyor. Kızılelma, yapay zeka destekli kararlar sayesinde insanlı savaş uçaklarıyla ortak görev icra edebilecek durumda.

Seçim yatırımı

Bu yıl Ekim ayında yapılması planlanan İsail seçimlerinde yeniden iktidara gelmek için çabalayan vevbunun için agresif kararlar alıp, ülkede düşen popülaritesini toparlamaya çalışan Başbakan Binyamin Netanyahu, ülkenin ABD’ye olan bağımlılığını önemli ölçüde azaltmayı hedefleyen ve yerel askeri-sanayi üssünün genişletilmesini destekleyen uzun vadeli bir plan açıklamıştı. Ancak bu plan, savaş uçakları gibi platformlardan ziyade önceliği topçu, füze, elektronik ve siber savaş sistemlerine veriyor.

1980’lerde İsrail Uçak Sanayii (şimdiki adıyla İsrail Havacılık ve Uzay Sanayii – IAI) tarafından “Lavi” adlı bir uçak geliştirilmiş, bazı yabancı ülkelerin hava kuvvetleri gelişmiş versiyonlarından satın almıştı. Proje 1987’de bütçe ve siyasi nedenlerle iptal edilirken, IAI, İsrail Hava Kuvvetleri için “Kfir” adlı bir uçak daha üretmişti. Halen Amerikan uçaklarına bağımlı olan İsrail’in, böyle bir projeye başlamasının, savaşlar nedeniyle zayıflayan ekonomisine ciddi yük getirebileceği kaydediliyor.