ABD’li şirketlerin Küba’daki özel işletmelere yakıt satmasına izin veren muafiyet, ülkede karaborsayı hareketlendirirken toplumsal yaşamda dramatik değişimlere yol açıyor.
Küba’ya uygulanan abluka 60 yıldı devam ederken devlet kontrolündeki enerji sektöründe özel sektörün ve karaborsanın payı hızla büyüyor.
ABD’nin uyguladığı ambargo kapsamındaki istisna, Amerikan şirketlerinin Küba’daki özel işletmelere yakıt ihraç etmesine imkan tanıyor. Bu da, ülkede hem yasal toptan satışları hem de kontrolsüz bir karaborsayı beraberinde getirdi.
Geleneksel tedarikçiler Venezuela ve Meksika’dan yapılan petrol sevkiyatlarının kesilmesi ve ABD devriyelerinin adaya ulaşan tankerleri engellemesi, Küba’da kamu ulaşımı, sağlık ve eğitim gibi temel kamy hizmetlerini olumsuz etkiledi.
Ancak ABD Ticaret Bakanlığının sağladığı muafiyet sayesinde şubat ve mayıs ayları arasında adaya yaklaşık 900 bin varil ABD yakıtı ulaştı.
Bu miktar, 1959 devriminden bu yana ABD’den Küba’daki özel restoran, perakendeci ve taksilere yapılan ilk önemli yakıt sevkiyatı oldu.
Reuters’ın haberine göre ithal edilen yakıt; elektrik kesintilerinde jeneratörleri, su pompalarını ve özel araçları çalıştırarak hayatı belirli kesimler için kolaylaştırsa da halk arasındaki gelir adaletsizliğini artırıyor.
Küba’da ortalama devlet maaşının ayda yaklaşık 10 dolar seviyesinde bulunması, litresi karaborsada ve yasal toptancılarda yüksek fiyatlara satılan akaryakıtı geniş kitleler için erişilmez kılıyor.
Krizle mücadele etmek isteyen Küba hükümeti, şubat ayında özel işletmelere kendi kullanımları için yakıt ithal etme izni verdi.
Haziran ayında ise enerji sektörünü özel ve yabancı yatırımcılara açmayı hedefleyen geniş kapsamlı bir ekonomik reform paketi kabul edildi.
Temmuz ayı sonu itibarıyla yaklaşık 200 özel Küba şirketine diğer özel firmalara toptan yakıt dağıtımı yapma yetkisi verildi.
Hükümet ayrıca yakıt ithalatı ve satışı için ilk yabancı yatırım ortaklığını onayladığını duyurdu.
ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Tommy Pigott, Washington’ın Kübalıların insani ihtiyaçlarını tanıdığını belirterek özel sektör ve sivil toplum kuruluşlarının yakıt ithal edebildiğini doğruladı.
Küba Devlet Başkanı Miguel Diaz-Canel ise ABD’nin uyguladığı ambargoyu eleştirerek ekonomik reformların ABD’yi memnun etmek için yapılmadığını ve ulusal varlıkların kitlesel olarak özelleştirilmeyeceğini vurguladı.
Uzmanlar, ABD yakıtının özel sektöre ulaşması için devlet kontrolündeki liman ve depolama tesislerinin kullanılmak zorunda olduğuna ve karaborsaya sızan yakıtın takibinin zorluğuna dikkati çekiyor.
İthal edilen yakıt miktarı adanın toplam enerji ihtiyacının yalnızca küçük bir kısmını karşılasa da Küba’nın onlarca yıllık ekonomik ve sosyal yapısında belirgin dönüşümlere yol açmaya devam ediyor.
