Çocukların ruh sağlığı ve güvenliğine yönelik endişelerin artması üzerine çok sayıda ülke sosyal medya kullanımına yaş sınırı getirmeye hazırlanıyor.

Avustralya, Aralık ayında 16 yaşından küçük çocukların sosyal medyaya erişimini yasaklayan ilk ülke oldu.

 

Düzenleme kapsamında TikTok, Alphabet bünyesindeki YouTube ile Meta bünyesindeki Instagram ve Facebook gibi platformlara reşit olmayan kullanıcılar için engelleme getirildi.

 

Sosyal medyanın çocukların sağlığı ve güvenliği üzerindeki etkilerine dair endişelerin büyümesiyle birlikte, ülkelerin ve teknoloji şirketlerinin erişimi denetlemek adına attığı adımlar şöyle:

AVUSTRALYA EN AĞIR YAPTIRIMLARI YÜRÜRLÜĞE KOYDU

Avustralya’da kabul edilen dönüm noktası niteliğindeki yasa, büyük sosyal medya platformlarını 10 Aralık 2025 tarihinden itibaren 16 yaşından küçük kullanıcıları engellemekle yükümlü kıldı.

 

Bu düzenleme, küresel teknoloji platformlarını hedef alan en sert kurallardan biri olarak kayda geçti.

 

Kurallara uymayan şirketler 49,5 milyon Avustralya dolarına (yaklaşık 34,9 milyon ABD doları) varan para cezalarıyla karşı karşıya kalabilecek.

İNGİLTERE ÇIPLAK GÖRÜNTÜLERİN ENGELLENMESİNİ TALEP EDİYOR

İngiltere’nin eski Başbakanı Keir Starmer 15 Haziran’da yaptığı açıklamada, 16 yaş altındakilere yönelik sosyal medya yasağının Noel dönemine kadar onaylanmasının ve tedbirin 2027 ilkbaharında yürürlüğe girmesinin planlandığını söyledi.

 

Starmer, 8 Haziran’daki açıklamasında da İngiltere’de faaliyet gösteren büyük teknoloji firmalarının çocukların telefonlarında çıplak görüntü dolaşımını durdurmak zorunda olduğunu, aksi takdirde yasal zorunluluk getirileceğini belirtti.

 

Planlanan düzenlemeye göre Apple ve Google gibi şirketlerin akıllı telefon ve tabletlerde çocuklara yönelik çıplak görüntüleri tespit edip engelleyen teknik çözümler geliştirmesi ya da devreye sokması gerekecek.

 

Yetişkinler ise yaş doğrulama sürecinden geçerek bu tür içerikleri kaydetmeye, paylaşmaya veya görüntülemeye devam edebilecek.

AVRUPA VE ORTADOĞU’DA FARKLI KISITLAMA MODELLERİ

Çin’in siber uzay düzenleme kurumu, cihaz düzeyinde sınırlamalar ve yaşa göre ekran süresini kısıtlayan uygulamaya özel kurallar getiren “küçükler modu” programını hayata geçirdi.

 

Malezya İletişim Düzenleme Kurumu, 1 Haziran itibarıyla 16 yaşından küçüklerin sosyal medya platformlarında hesap açmasının engellenmeye başladığını duyurdu.

 

Hindistan’ın baş ekonomi danışmanı, Ocak ayında sosyal medya platformlarının kullanıcıları internette tutma biçimini “yırtıcı” olarak nitelendirdi ve yaş kısıtlaması getirilmesi çağrısında bulundu. Bu çağrı, turistik Goa eyaletinin Avustralya’dakine benzer tedbirleri değerlendirdiğini açıklamasından iki gün sonra yapıldı.

 

Birleşik Arap Emirlikleri hükümetinin medya ofisi, 18 Haziran’da sosyal medya kullanımında asgari yaş sınırını 15 olarak belirleyen kararın onaylandığını bildirdi.

 

Böylece Birleşik Arap Emirlikleri bu yönde bir adım atan ilk Arap ülkesi oldu.

 

Düzenleme, 15 yaşın altındaki çocukların kişisel sosyal medya hesabı oluşturmasını ya da kullanmasını yasaklarken platformların tüm özelliklerine erişimlerini de kısıtlıyor.

AVRUPA ÜLKELERİ YAŞ SINIRINI YÜKSELTMEYE HAZIRLANIYOR

Fransa’da Anayasa Konseyi, 14 Ağustos’ta 15 yaş altındakilerin sosyal medyaya erişimini yasaklayan yasa teklifini ifade özgürlüğünü ihlal ettiği gerekçesiyle iptal etti.

 

Fransa Parlamentosu, internet ortamındaki akran zorbalığı ve ruh sağlığı risklerine yönelik endişeler doğrultusunda yasağı Temmuz ayında kabul etmişti.

 

Danimarka, Kasım ayında 15 yaşın altındaki çocuklara sosyal medyayı yasaklayacağını, ebeveynlerin ise bazı platformlar için erişim iznini 13 yaşına kadar indirebileceğini açıkladı.

 

Almanya’da 13 ile 16 yaş arasındaki reşit olmayan bireyler sosyal medyayı yalnızca ebeveynlerinin izniyle kullanabiliyor. Çocuk hakları savunucuları ise mevcut denetimlerin yetersiz olduğunu dile getiriyor.

 

Yunanistan hükümetinden üst düzey bir kaynak, 3 Şubat’ta Reuters’a yaptığı açıklamada 15 yaş altındaki çocuklara sosyal medya yasağı getirmeye “çok yakın” olduklarını söyledi.

 

İtalya’da 14 yaşın altındaki çocukların sosyal medya hesabı açabilmesi için ebeveyn onayı şart koşuluyor; 14 yaşın üzerindekiler için ise onay gerekmiyor.

 

Norveç hükümeti 2024 yılında, çocukların sosyal medya kullanım koşullarını kabul edebilme yaş sınırının 13’ten 15’e yükseltilmesini önerdi.

 

Taslakta, sınırın altındaki çocuklar için ebeveynlerin onay vermesine imkan tanınmaya devam ediliyor. Norveç hükümeti ayrıca sosyal medya kullanımı için 15 yaş kesin asgari sınır getirecek yasal düzenleme üzerinde de çalışıyor.

 

Polonya’da iktidar partisi, 27 Şubat’ta yaptığı duyuruda 15 yaş altındaki çocuklara sosyal medyayı yasaklayan ve yaş doğrulamasını platformların sorumluluğuna bırakan yeni bir yasa tasarısı hazırladığını açıkladı.

 

Slovenya Başbakan Yardımcısı Matej Arcon, 6 Şubat’ta 15 yaş altındakilerin sosyal medyaya erişimini engelleyecek bir yasa tasarısı hazırlandığını duyurdu.

 

İspanya Dijital Dönüşüm Bakanı Oscar Lopez, Mayıs ayında Reuters’a verdiği demeçte, teknoloji sektörünün yoğun lobi faaliyetlerine rağmen sosyal ağları ve yapay zekayı daha güvenli hale getirecek yeni kuralları ilerleteceklerini ifade etti.

 

İspanya Başbakanı Pedro Sanchez ise Şubat ayında 16 yaş altındakilerin sosyal medyaya erişiminin yasaklanacağını ve platformların yaş doğrulama sistemleri kurmasının zorunlu tutulacağını açıklamıştı.

 

İsveç’te hükümet tarafından görevlendirilen komisyon, 2 Haziran’da sosyal medya kullanımı için asgari yaş sınırının 15 olması yönünde tavsiyede bulundu.

 

Soruşturmayı yürüten Lisa Englund Krafft, Sosyal Hizmetler ve Halk Sağlığı Bakanı Jakob Forssmed ile düzenlediği ortak basın toplantısında, yasağın yaş doğrulama yükümlülüğünü doğrudan platformlara verecek şekilde kurgulanabileceğini aktardı.

 

Türkiye’de TBMM, 24 Nisan’da 15 yaş altındaki çocukların sosyal medya kullanımını yasaklayan ve oyun yazılımı şirketleri dahil dijital platformlara yeni kurallar getiren yasal düzenlemeyi kabul etti.

ABD’DE YASAL SÜREÇLER DEVAM EDİYOR

ABD’de sosyal medya şirketlerini çocukları ve gençleri korumak için daha fazla önlem almaya zorlamayı hedefleyen yasa tasarısı, Cumhuriyetçi Senatör Ted Cruz’un 12 Mayıs’ta tasarıyı destekleyeceğini açıklamasının ardından önemli bir siyasi engeli aştı.

 

Cruz, Washington’daki bir etkinlikte Çocukların Çevrim İçi Güvenliği Yasası’nı destekleyeceğini belirtti. Tasarı metnine göre sosyal medya şirketlerinin reşit olmayanlara zarar veren özellikler tasarlarken “makul özen göstermesi” gerekiyor.

 

Söz konusu yasa tasarısı, şirketlerin ebeveyn izni olmadan 13 yaş altındaki çocuklardan kişisel veri toplamasını engelleyen köklü Çocukların Çevrim İçi Gizliliğini Koruma Yasası’ndan ayrı bir nitelik taşıyor. 

 

ABD’de bazı eyaletler reşit olmayanların sosyal medyaya erişimi için ebeveyn onayı getiren yasalar çıkarmış, ancak bu yasalar ifade özgürlüğü gerekçesiyle yargıya taşınmıştı.

AB GENELİNDE STANDART HAZIRLIĞI

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, 12 Mayıs’ta yaptığı açıklamada Avrupa Birliği’nin çocukları sosyal medyanın zararlı özelliklerinden korumak için daha güçlü önlemler arayacağını ifade etti.

 

Von der Leyen, bir uzman heyetinin izlenecek yola dair tavsiyeler hazırladığını, Komisyon’un ise bu yıl içinde sunulması planlanan Dijital Hakkaniyet Yasası ile “bağımlılık yaratan ve zararlı tasarım uygulamalarını” hedef alacağını belirtti.

 

Avrupa Parlamentosu, Kasım ayında 16 yaşından küçük çocukların ebeveyn izni olmadan çevrim içi platformlara, video paylaşım sitelerine ve yapay zeka araçlarına erişiminin kısıtlanmasını, 13 yaşından küçükler için ise tamamen yasaklanmasını öngören bir karar tasarısını kabul etmişti.

 

TikTok, Facebook ve Snapchat gibi sosyal medya platformları kayıt için asgari 13 yaş sınırını şart koşuyor.

 

Çocuk hakları savunucuları ise mevcut denetimlerin yetersiz kaldığını vurguluyor. 

 

Birçok Avrupa ülkesindeki resmi veriler, 13 yaşın altındaki çok sayıda çocuğun sosyal medya hesabı bulunduğunu ortaya koyuyor.