İran savaşının yakıt sevkiyatını aksatmasıyla tırmanan enerji maliyetleri, Almanya, Fransa, İtalya ve İspanya’da eylül enflasyonunu beklentilerin üzerine taşıdı.
İran savaşı nedeniyle pik yapan enerji maliyetleri, Avrupa’nın önde gelen ekonomilerinde enflasyonu eylül ayında beklentilerin üzerine taşıdı.
Körfez bölgesinden ham petrol ve işlenmiş yakıt sevkiyatının yavaşlaması Almanya, Fransa, İtalya ve İspanya’da fiyat artışlarını hızlandırırken, piyasaların Avrupa Merkez Bankasından (AMB) yeni faiz artırımı beklentilerini de güçlendirdi.
Almanya, Fransa ve İtalya’da dizel fiyatları son haftalarda rekor seviyelere ulaştı.
Doğalgaz ve benzin fiyatlarındaki eşzamanlı artış, enerji faturasını kıta genelinde yeniden kabarttı.
Küresel piyasalarda güçlenen Amerikan doları ise emtia fiyatlarının dolar cinsinden belirlenmesi sebebiyle Avrupa para biriminin satın alma gücünü zayıflatarak enerji ithalatını daha da pahalı hale getirdi.
FİYAT BASKISI ÜÇ BÜYÜK EKONOMİYE YAYILDI
Almanya Federal İstatistik Ofisinin (Destatis) öncü verilerine göre, Avrupa’nın en büyük ekonomisinde yıllık enflasyon eylülde yüzde 3,3’e çıkarak Aralık 2023’ten bu yana en yüksek seviyesini gördü.
Tüketici fiyatları bir önceki ay yüzde 2,9 oranında artmıştı.
AFP ajansının haberine göre Fransa Ulusal İstatistik ve Ekonomik Araştırmalar Enstitüsü (Insee), ülkede tüketici fiyatlarının eylülde yıllık bazda yüzde 3 arttığını bildirdi.
Ağustos ayında yüzde 2,4 olarak kayda geçen bu oran, Şubat 2024’ten bu yana görülen en hızlı yükselişe işaret etti.
Fransa’nın AB uyumlu yıllık enflasyonu ise ağustostaki yüzde 2,6 seviyesinden eylülde yüzde 3,4’e çıktı.
İtalya İstatistik Ofisinin (Istat) yayımladığı veriler, enflasyonun ağustostaki yüzde 3,3 seviyesinden eylülde yüzde 4,2’ye fırladığını ortaya koydu.
Ülkenin AB uyumlu yıllık enflasyon verisi ise ağustos ayındaki yüzde 3,2’den eylülde yüzde 4,1’e tırmandı.
İspanya’da ise enflasyon oranı ağustostaki yüzde 4,6 düzeyinden eylülde yüzde 5,0’a ulaştı.
Açıklanan tüm veriler, AMB’nin resmi hedefi olan yüzde 2’nin oldukça üzerinde seyrediyor.
EURO BÖLGESİ GENELİNDE ZİRVE YÜZDE 4’E YAKLAŞABİLİR
Reuters anketine katılan ekonomistler, cuma günü açıklanacak Euro Bölgesi genel enflasyonunun eylül ayında ağustostaki yüzde 3,2 seviyesinden yüzde 3,6’ya yükseleceğini tahmin ediyor.
AMB daha önce enflasyonun yılın üçüncü çeyreğindeki yüzde 3,3 düzeyinden son çeyrekte yüzde 3,6’ya çıkacağını öngörmüştü.
Ancak analistler, enerji maliyetlerindeki artış nedeniyle nihai zirvenin yüzde 4’e yakın bir noktada gerçekleşebileceğini dile getiriyor.
AMB olumsuz senaryosunda, enflasyonun bu yılın son çeyreğinde ve 2027’nin ilk üç ayında yüzde 4,0 düzeyinde kalacağını hesaplıyor.
İktisatçılar, mevcut enerji fiyatlarının temel tahminlerden ziyade bu olumsuz senaryoyla örtüştüğünü kaydediyor.
FAİZ KARARI İÇİN GÖZLER EKİM VE ARALIK TOPLANTILARINA ÇEVRİLDİ
Enflasyonu dizginlemek amacıyla gösterge faiz oranını bu ayın başlarında yüzde 2,5’e yükselten ve yaz aylarında iki artışa giden AMB, yeni bir parasal sıkılaştırma baskısıyla karşı karşıya.
Finans piyasaları, gelecek bir yıl içinde dört faiz artışı daha yapılabileceğini fiyatlıyor.
Oxford Economics kıdemli Avrupa ekonomisti Rory Fennessy, kış yaklaşırken ve Ortadoğu’daki gerilimin çözüleceğine dair işaretler zayıfken enerji fiyatlarında yakın zamanda bir düzeltme beklenmediğini söyledi.
Reuters’a konuşan Fennessy, eylül ayında enflasyonun yukarı yönlü sürpriz yapmasının, AMB Yönetim Konseyindeki şahin kanadın daha agresif sıkılaştırma talebini güçlendireceğini savundu.
Fennessy ayrıca, işlenmemiş gıda ve enerjiyi hariç tutan çekirdek enflasyonun henüz belirgin biçimde kıpırdamadığını, fakat enerji maliyetlerindeki yeni sıçramanın çekirdek göstergeleri 2027 başlarına kadar yukarı çekebileceğini belirtti.
Buna karşılık AMB Başkanı Christine Lagarde, pazartesi günü yaptığı açıklamada, bu yılki enflasyon dalgasının Euro Bölgesi genelinde henüz tehlikeli ikinci tur etkilere yol açmadığını belirterek ılımlı bir politika yanıtının uygunluğunu koruduğunu kaydetti.
Almanya’da çekirdek enflasyonun eylülde üst üste üçüncü ayda da yüzde 2,4 seviyesinde sabit kalması bu görüşü destekleyen unsurlar arasında yer alıyor.
Kamu bankası KfW Başekonomisti Dirk Schumacher, bu verinin AMB üzerindeki acil faiz artırımı baskısını hafifleteceğini ifade etti.
Capital Economics Başekonomisti Jack Allen-Reynolds ise yüksek enerji maliyetlerinin dolaylı etkilerinin ekonomiye yayılmaya başladığını, ancak bu durumun AMB içi dengeleri hemen değiştirmeye yetmeyeceğini vurguladı.
Allen-Reynolds, karar vericilerin ekim toplantısında faizleri sabit tutup güncellenmiş ekonomik tahminlerin açıklanacağı aralık ayında yeniden artırıma gitmesini bekliyor.
FRANSA’DA TÜKETİM VE BÜTÇE DENGESİ ZAYIFLADI
Enflasyon dalgası üye ülkelerin iç ekonomik dengelerini de zorluyor.
ING analistleri, Fransa’daki verilerin enflasyonun 2026 sonuna kadar yüzde 3’ün üzerinde kalacağını ve ancak 2027’de kademeli gerileyeceğini öngörüyor.
Analistler, tüketimin zayıfladığı ve yükselen faizlerin mali güçlükleri artırdığı bir tabloda hanehalkı satın alma gücünün daha fazla aşınacağına işaret ediyor.
Insee verilerine göre Fransa’da tüketici harcamaları ağustosta yüzde 0,5 geriledi.
Ülkenin kamu borcu ise yılın ikinci çeyreğinde gayrisafi yurt içi hasılasının yüzde 119’una ulaşarak Euro Bölgesi’nin yüzde 60’lık tavan sınırının neredeyse iki katına çıktı.
