İstanbul Maltepe’de Cevizli Mahallesi Doğu Sokağı’nda yer alan, giriş katında bir kumaş dükkânının bulunduğu 1987 yapımı yedi katlı, 12 daireli apartmanın ilk üç katı dün sabah 05.40 sıralarında çöktü. Binanın üst katları, yıkılan bölümün enkazı üzerinde ayakta kaldı. Toplam 33 kişinin yaşadığı belirtilen binanın çöken üç katında 14 kişinin bulunduğu tespit edildi. Arama-kurtarma ekipleri tarafından 10 kişi enkazdan sağ çıkarılırken, bir kişi hastanede hayatını kaybetti, bir kişinin de cansız bedenine ulaşıldı. Enkaz altında olduğu değerlendirilen Mesut Bilece, Zeynep İnan ve engelli olduğu öğrenilen Hüseyin Özkurt’u arama kurtarma çalışmaları ise gün boyunca sürdü. Gece saatlerinde ekiplerin yoğun çalışmalarının ardından Mesut Bilece’nin cansız bedenine ulaşıldı. Böylece can kaybı 3’e yükseldi.

Bu arada hayatını kaybeden 3 kişiden birinin, enkaz altında olan Zeynep İnan’ın (19) ağabeyi Ahmet Muhammet İnan (21) olduğu öğrenildi.

Evleri dönüşümde

Enkaz altında kalan Mesut Bilece ve ailesinin, kendi evleri kentsel dönüşüme girdiği için 11 ay önce çöken binaya taşındığı öğrenildi. Ailenin yeniden yapılan evi ise çöken binanın iki sokak arkasında bulunuyor. Bilece’nin üç çocuğu enkazdan kendi imkânlarıyla çıkarken eşi ve evlerinde bulunan bir misafir ekiplerce kurtarıldı.

Tüneller açıldı

Olay yerinde çalışmaları koordine eden İstanbul Valisi Davut Gül, şunları söyledi: “Burada arama kurtarma ekiplerimiz her durumu değerlendirerek hem içerideki hemşehrilerimizin sağlıklı bir şekilde kurtarılması için hem de arama kurtarma ekiplerimizin bir zarar görmemesi için, kuyumcu hassasiyetiyle çalışıyorlar. Üstten başlayarak binayı kontrollü olarak yıkmaya başladılar. Hem yukarıda binanın yükünü azaltacaklar hem de sabahtan beri yapıldığı gibi altta açılan tüneller aracılığıyla hemşehrilerimize ulaşmaya çalışacaklar.” Gül, “Binanın zemin artı iki katı çöktüğü için yana doğru da bir devrilme durumu var. Binanın devrilmemesi için ekiplerimiz altına takoz koyarak tedbir aldılar” dedi. Kısmen çöken binanın enkazında bulunan

2 kişiye ulaşılması amacıyla ekiplerce kontrollü yıkım çalışması yapıldı. Ekipler, binanın üst katlarından başlayarak tıraşlama yöntemiyle kontrollü yıkım gerçekleştirdi.

‘Kentsel dönüşüm konuşuldu ama olmadı’

Binadan tahliye edilen Tolga Gürpınar, “Çöküşün etkisiyle uyandım. Kapılar kapandığı için merdivenleri kullanamadık. İtfaiyenin mobil merdiveniyle tahliye edildik” dedi. Komşularıyla daha önce kentsel dönüşüm için girişimde bulunduklarını anlatan Gürpınar, şöyle konuştu: Kkentsel dönüşüme niyetlenmiştik. ‘Yarısı Bizden’ kampanyası da vardı. Müteahhitlerle görüştük ancak işi sözleşmeye bağlamadık. Karot alındı mı bilmiyorum. Niyetlendik ama sonuca bağlamadık. Keşke bağlasaydık.”

Sesler duymuşlar

Binada çatlaklar bulunduğunu söyleyen Gürpınar, “Kurtulan bazı komşularımız daha önce ufak tefek ‘çatır çatır’ sesler duyduklarını söylüyor. Benim dikkatimi çekmedi” ifadelerini kullandı.

‘Kabul etmemiş’

Bina sakinlerinden Fatma Turhan da “Kentsel dönüşüm konuşuldu ama apartmanda kabul etmediler. Dükkan sahibi galiba kabul etmemiş” derken, Seriya Balan “Kentsel dönüşüm konuşuldu ama binada oturanlar istemedi” diye konuştu.

2 binaya mühür, 3 binaya tahliye

Maltepe’de 7 katlı binanın ilk 3 katının çökmesinin ardından sokakta bulunan biri 7, diğeri 4 katlı iki bina belediye ekipleri tarafından mühürlendi. İstanbul Valiliği’nden yapılan açıklamada da çevredeki 3 binanın tahliye edildiği belirtilerek, “Toplam 3 bina ve 55 vatandaşımız tedbir amacıyla tahliye edilmiştir. Barınma ihtiyacı bulunan vatandaşlarımız için 5 farklı otelde toplam 66 kişilik yer rezerve edilmiştir. Toplam 44 kişinin barınması sağlanmıştır” denildi.

4 katı kaçak

Çöken binanın zemin artı iki kat olarak ruhsat aldığı, sonrasında dört kat daha kaçak olarak çıkıldığı öğrenildi. Maltepe Belediye Başkanı Esin Köymen de bina hakkında daha önce herhangi bir ihbar almadıklarını dile getirirken, “Belediyedeki bütün arşivi açtırdık, yapının riskli olup olmadığını kontrol ettik. 80’li yıllarda yapılmış bir bina” dedi.

‘Çatlakları nisanda fark ettik’

Giriş kattaki mağazayı işleten Fatma Kaya, 2024’te kiracı olarak taşındığını belirterek “Benden önce burada, binanın yapıldığı günden beri baklava imalatçısı varmış. İçeride yaklaşık üç tonluk bir fırın vardı, biz onu söküp çıkardık. Bunun dışında herhangi bir kolon kesme ya da benzeri bir işlem yapılmadı” dedi. Binadaki çatlakları ilk kez geçen nisan ayında fark ettiklerini belirten Kaya, “Nisan ayına kadar dükkânda çatlak yoktu. Sonra gözle görülebilecek çatlaklar oluşmaya başladı. Fotoğraf ve videolarını çekip bina yönetimiyle paylaştık. Son zamanlarda çatlaklar daha da büyüdü” diye konuştu.

Mimar ve şantiye şefi gözaltına alındı

Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından başlatılan soruşturma kapsamında binanın mimarı olan Hasan Balcı (66) ile ve şantiye şefi Mevlüt Okumuş (70) gözaltına alındı. Mal sahibi Dursun Baskıç’ın ise 2016 yılında vefat ettiği öğrenildi.

Kentsel dönüşüm çağrısı

İstanbul Büyükşehir Belediyesi Başkanvekili Nuri Aslan, kentsel dönüşüm çalışmalarına dikkat çekerek “Biz İBB olarak Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğümüzle görüşerek çatı katlarının bağımsız birim olmasını da ilan ettik. Meclisimizden oy birliğiyle geçirdik ve hızlıca kentsel dönüşümün önünü açtık. Daha ne yapılması gerekiyorsa, devlet herşeyi yapmaya hazır; ama milletin de mutlaka bu konuda hareket etmesine ihtiyacımız var” dedi. Aslan, “’Benim evim 90 metrekareydi 85 metrekareye düştü’ psikolojisinden kurtulacağız. İstanbul’u hep birlikte ayağa kaldıracağız. Başka çözüm yolu yok bunun” ifadesini kullandı.

İstanbul’da imar barışı

İstanbul’da kaçak katlı bina sayısı konusunda açıklanmış resmi bir veri yok. İstanbul’daki imar barışı başvuruları, 2018-2019 yıllarındaki süreçte 318 bin ile 330 bin arasında bağımsız bölüm/bina seviyesinde gerçekleşti. İmar barışından yararlanmayan, tamamen kaçak durumda olan bina sayısının ise en az 50 bin olduğu belirtiliyor.