Avrupa’da artan hibrit savaş tehditleri üzerine hükümetler, kriz anlarında özel şirketlerin tesislerini sığınak ve lojistik merkez olarak kullanmaya hazırlanıyor.

Danimarka’daki IKEA mağazaları, elektrik kesintisi, sel baskını ya da kritik altyapılara yönelik olası saldırı hallerinde acil durum sığınağı ve sahra hastanesine dönüştürülebilecek alanlar arasına dahil edildi.

Avrupa genelinde hükümetlerin kriz dönemlerinde toplumsal işleyişi sürdürmek amacıyla özel sektör kaynaklarını devreye sokma arayışı hız kazandı.

Avrupa Birliği yetkililerinin Rusya kaynaklı hibrit savaş tehditleriyle ilişkilendirdiği sabotaj şüpheleri ve siber saldırılar, sivil hazırlık planlarını öne çıkardı.

Danimarka istihbarat teşkilatı, Rusya’nın önümüzdeki aylarda NATO ve diğer Batı ülkelerine yönelik bu tür faaliyetlerini yoğunlaştırmasının muhtemel olduğunu bildirirken, Moskova bu suçlamaları reddediyor.

IKEA Danimarka Güvenlik Şefi Torben Mortensen, kriz anında mağaza restoranlarının sıcak yemek sağlayabileceğini, jeneratörlerin elektrik ihtiyacını karşılayacağını ve depolardaki paketli ürünlerden ilave yataklar kurulabileceğini belirtti.

Reuters haber ajansına demeç veren Mortensen, “İyi komşu olmak ve kriz anında topluma destek verebilecek bir şirket kimliği taşımak istiyoruz” ifadesini kullandı.

ÖZEL SEKTÖR KRİZ ANINDA DEVREYE GİRECEK

IKEA, Danimarka’da kriz durumunda özel şirketlerin sağlayabileceği yatak, gıda, kamyon ve uzman personel imkanlarını kayıt altına alan Kriz Hazırlığı Kurumsal Koalisyonu bünyesinde yer alıyor.

Koalisyonun başkanı Maja Broloes, geniş alanları, ürün stoğu, yemek tesisleri ve jeneratörleri sebebiyle IKEA’nın kriz yönetimi için önemli bir örnek oluşturduğunu kaydetti.

Broloes, kriz çıktığında yetkililerin doğrudan bu ağa başvuracağını ve yardım sağlayabilecek şirketlerin koordine edileceğini bildirdi.

Ağ bünyesinde perakende, inşaat ve telekomünikasyon sektörlerinden 200’ü aşkın şirket ile 300 binden fazla çalışan kayıtlı durumda.

Sistem kapsamında şirketlerin zararlarını karşılamak üzere devlet destekli bir tazminat mekanizması kuruluyor.

Geri ödemelerin vaka bazında belirleneceği ifade edildi. Gönüllü ağ şimdiye kadar kamu otoriteleriyle tatbikatlar gerçekleştirdi ancak henüz kapsamlı bir fiili krizle karşılaşmadı.

IKEA yönetimi küresel çapta bir acil durum hazırlık programının olmadığını, bu tür uygulamaların ülke bazında yürütüldüğünü açıkladı.

Şirket, Ekim 2024’te İspanya’nın Valencia kentindeki sel felaketinde bir mağazasını 600’ü aşkın kişi için sığınağa dönüştürmüştü.

Danimarka’nın Aalborg kentinde ise Aralık 2021’deki kar fırtınasında mahsur kalan altı müşteri ile yaklaşık 24 çalışan geceyi teşhir yataklarında geçirmişti.

AVRUPA ÜLKELERİ HAZIRLIK PLANLARINI HIZLANDIRIYOR

Avrupa Birliği, Mart 2025’te başlattığı Hazırlık Birliği Stratejisi çerçevesinde üye ülkelerin şirketlerle daha yakın çalışmasını teşvik ediyor.

Danimarka’nın en büyük süpermarket işletmecisi Salling Group, elektrik ve internet kesintisi halinde 48 saate kadar faaliyet gösterebilecek şekilde tasarlanan 51 mağazasından ilkini açıyor.

Kriz hazırlığı uygulamaları diğer Avrupa ülkelerinde de yasal zorunluluklarla yürütülüyor.

Estonya, kriz zamanlarında 300 şirketin kritik hizmetleri sürdürmesini yasayla zorunlu tutarken, Finlandiya tedarik güvenliğini kamu, sivil toplum ve özel sektör ortaklığıyla yönetiyor.

Polonya’da ise yasalar, olası kriz hallerinde silahlı kuvvetlerin bazı şirketlere ait araç, makine ve mülkleri kullanabilmesine izin veriyor.