Çin ve Endonezya’nın dışişleri ve savunma bakanları, Tayvan tarafından “provokasyon” olarak nitelendirilen ortak deniz tatbikatından birkaç günü sonra Jakarta’da, politik ve askeri işbirliğini derinleştirme amacıyla bir araya geldi. Endonezya Dışişleri Bakanı Sugiono, Çinli mevkidaşı Wang Yi’yi ağırlarken görüşmeleri “İkili ilişkilerimizde önemli bir kilometre taşı” sözleriyle niteledi ve şunları ekleyerek tabloyu ortaya koydu:
“Bu görüşmeler ikili ortaklığımızı politika, ekonomi, denizcilik, halklar arası diyalog ve güvenlik olmak üzere beş temel alanda yönlendiren, ileriye dönük stratejik bir platform görevi görüyor.”
Bilindiği üzere Endonezya dış politikada “özgür ve aktif” olarak tanımladığı temelde tarafsız bir çizgi korurken Washington ve Pekin arasında ince bir çizgide gidip geliyor.
TAYVAN’DAN ‘ASKERİ PROVOKASYON’ TEPKİSİ
Fakat bununla birlikte Jakarta ve Pekin, bu ayın başlarında Tayvan’ın doğusunda ortak bir deniz tatbikatı düzenleyerek ada yönetiminin öfkesini çekti. İki ülke ise tatbikat yerine meselenin Rusya’nın en doğusundaki liman kenti Vladivostok’tan dönen bir Endonezya fırkateyninin geçişi olduğunu öne sürdü. Tayvan ise bunu Çin Komünist Partisi’nin “askeri provokasyonu” olarak nitelendirecekti.
Çin Dışişleri Bakanı Wang ise Cuma günü yaptığı açıklamada, ‘Küresel Güney’in önemli temsilcileri olarak Pekin ve Jakarta’nın “stratejik iletişimi artırması ve stratejik koordinasyonu derinleştirmesinin” çok önemli olduğunu söyledi. Wang, “Bugünün dünyası akışkan ve çalkantılı” derken şöyle devam etti:
FÜZE FABRİKALARI
Bakanlar aynı zamanda Cuma günü “Çin-Endonezya Kapsamlı Stratejik Diyalog Mekanizması” olarak adlandırılan toplantıların ilkine de başkanlık etti. Çin Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Lin Jian, Wang’ın ziyareti öncesinde gazetecilere yaptığı açıklamada, amacın “kalkınma stratejilerinin uyumunu artırmak” olduğunu söyledi. Pekin cephesinden aktarılana göre Wang’a daha sonra Çin Savunma Bakanı Dong Jun da katılarak Endonezyalı mevkidaşlarıyla “siyasi güvenlik ve savunma işbirliği ile uluslararası ve bölgesel durumlar” hakkında görüşmelerde bulundu.
Endonezya Savunma Bakanı Sjafrie Sjamsoeddin daha sonra iki ülkenin “füze, roket gibi konularda da işbirliği yapacağını” söyledi ancak daha fazla ayrıntı vermekten kaçınarak “Çin yardımcı olacak ve teknolojilerini aktaracaklar, böylece Endonezya’da birlikte fabrikalar kurabileceğiz” dedi.
Sjafrie buna ek olarak Jakarta ve Pekin’in bu yıl Heping Garuda adı altında bir askeri tatbikat daha düzenleyeceğini ve bunun insani yardım, afet yardımı ve askeri işbirliğine odaklanan tekrarlayan bir ortak tatbikat olacağını söyledi. Hatırlanacağı üzere geçen yıl Endonezya; Rusya ve Çin’i de içeren gelişmekte olan ekonomiler bloğu BRICS’e katılmıştı.
Ancak bir yandan da Cumhurbaşkanı Prabowo Subianto, ABD Başkanı Donald Trump ile bir ticaret anlaşması imzaladı ve Trump’ın “Barış Kurulu” olarak adlandırdığı oluşumuna katıldı. Düşünce kuruluşu CSIS bünyesindeki uluslararası ilişkiler araştırmacısı Pieter Pandie, meseleyi AFP’ye yorumlarken, Jakarta’nın hala Pekin’den çok Washington’a meyilli olduğunun altını çizdi ve “Güvenlik ve savunma açısından bakıldığında, Endonezya-Çin ilişkisi, Endonezya’nın diğer Batılı ve Asyalı ortaklarıyla olan güvenlik işbirliğine kıyasla hala çok daha az gelişmiş durumda” derken Cuma günkü toplantıyı derin bir eksen kayması olarak değerlendirmek için çok erken olduğunun altını çizdi.
