HABER MERKEZİ/ Cambridge Üniversitesi’ndeki bilim insanları, tek bir varyanta odaklanan geleneksel aşı anlayışını kökten değiştiren yeni nesil bir kuş gribi aşısı geliştirdi. Yapay zeka teknolojisi kullanılarak tasarlanan bu geniş spektrumlu aşı, virüsün henüz ortaya çıkmamış mutasyonlarına ve gelecekteki olası pandemilere karşı güçlü koruma vadediyor.
Cell Reports Medicine dergisinde yayınlanan çalışmanın öncülüğünü yapan Cambridge Üniversitesi Viral Zoonotikler Laboratuvarı’ndan Prof. Dr. Jonathan Heeney, aşının önemini belirtirken, “Bu aşı, viral evrime tepki vermek yerine onu öngörmek üzere tasarlandı. Kuş gribinin tek bir varyantına karşı bağışıklık sağlamak yerine, yeni geniş spektrumlu aşımız çok geniş bir varyant yelpazesine karşı koruma sağlıyor” ifadelerini kullandı.
RNA VİRÜSLERİNE KARŞI PROAKTİF YAKLAŞIM
COVID-19 gibi RNA virüsleri; hayvanlardan insanlara bulaşabilme, hızlı mutasyon geçirme ve bağışıklık sistemini atlatabilme özellikleri nedeniyle küresel sağlık açısından büyük bir tehdit oluşturuyor. Mevcut pandemi hazırlık sistemleri, halihazırda ortaya çıkmış tekil varyantları stoklamaya dayandığı için bilim insanları çoğunlukla virüsün gerisinde kalıyordu.
Bu yeni çerçeve ise ulusal biyogüvenlik ve halk sağlığı sistemleri için bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Uzmanlar, bu yaklaşım sayesinde salgınlara anında müdahale edilebileceğini vurguluyor.
HAYVAN DENEYLERİNDE %100 BAŞARI
Yapılan laboratuvar testlerinde; yeni aşıyla aşılanan fareler ve gelincikler, kuş gribine neden olan ve insanlarda enfeksiyona yol açmış genetik olarak farklı tüm varyantlara karşı tamamen korundu. Buna karşın, Dünya Sağlık Örgütü’nün mevcut kuş gribi aşısıyla aşılanan hayvanların yalnızca yarısı hayatta kalabildi.
YAPAY ZEKA İLE TASARLANAN SENTETİK ANTİJENLER
Yeni aşının geliştirilme sürecinde izlenen adımlar dikkat çekiyor; Yaban hayatı, çiftlik hayvanları ve kuş gribine yakalanmış insanlardan elde edilen küresel genetik dizi verileri toplandı. Yapay zeka aracılığıyla hesaplamalı evrimsel algoritmalar kullanılarak kuş gribi virüslerinin küresel çeşitliliğini temsil eden beş adet yapay zeka destekli sentetik antijen tasarlandı. Aşının aktif maddesi olan bu antijenler, vücudun bağışıklık sistemini eğiterek gelecekteki enfeksiyonlarla mücadele etmesini sağlıyor.
Prof. Heeney, yapay zekanın aşı tasarım sürecini olağanüstü hızlandırdığını, laboratuvar testleriyle de aşının sağlam ve güvenli olduğunun doğrulandığını belirtti.
