
Nobel ödüllü ekonomist Joseph Stiglitz, Avrupa ülkelerinde yaşam maliyetleri, konut krizi ve eğitim sorunları nedeniyle sokaklara çıkan yüz binlerce gencin taleplerini meşru gördüğünü açıkladı.
Nobel ödüllü ekonomist Joseph Stiglitz, Fransız haber ajansı AFP’ye verdiği röportajda, Avrupa genelinde sokaklara dökülen gençlerin endişelenmekte haklı olduğunu ve geniş çaplı kaygılarının “meşru” temellere dayandığını söyledi.
Fransa ve Almanya’dan İtalya ile İspanya’ya kadar uzanan geniş bir coğrafyada yüz binlerce kişi, son haftalarda hızla tırmanan yaşam maliyetlerine, barınma krizine, düşük ücretlere, yetersiz eğitim bütçelerine ve iklim krizine tepki göstermek amacıyla meydanlara indi.
Paris’teki bir toplantı sırasında değerlendirmeler yapan 83 yaşındaki ABD’li ekonomist, genç kuşakların artan eşitsizlik, fahiş konut maliyetleri, iklim değişikliği ve benzeri küresel sorunların biçimlendirdiği bir dünyayı devraldığını belirtti.
“Özellikle Fransa’da, fakat aynı zamanda tüm Batı dünyasında sorunun bir parçası kuşaklar arası eşitsizliktir” diyen eski Dünya Bankası Başekonomisti ve 2001 Nobel Ekonomi Ödülü’nün ortak sahibi Stiglitz, gençlerin karşı karşıya kaldığı tabloyu “Konut edinmeye güçleri yetmiyor. Kendilerini üretken kılacak eğitimi alamıyorlar. Yapay zeka da yeni kaygı dalgalarına yol açıyor” sözleriyle özetledi.
Durgun ekonomik büyüme ve giderek açılan servet uçurumuyla birleşen bu baskıların, genç nesillerin ebeveynlerinin sahip olduğu yaşam standartlarına hiçbir zaman ulaşamayacağı yönündeki korkuları beslediğini vurgulayan Stiglitz, “Bütün bunların, özellikle de gençlerin protesto ettiği bu başlıkların meşru şikayetler olduğunu düşünüyorum” ifadelerini kullandı.
SERVET VERGİSİNE DESTEK VERDİ
Uzun yıllardır ultra zenginlerin vergilendirilmesini savunan Stiglitz, hükümetlerin daha fazla gelir yaratmaya istekli olmaları halinde toplumsal taleplere yanıt verecek hareket alanı kazanacağını dile getirdi.
Büyük servetlere ek yükümlülükler getirilmesi yönündeki tasarıları destekleyen ekonomist, Fransız iktisatçı Gabriel Zucman’ın 110 milyon doların üzerindeki servetlerden asgari yüzde 2 civarında vergi alınması önerisine de arka çıkıyor.
“Zirvede o kadar çok para var ki en üst kesime uygulanacak küçük bir vergi oranı bile devasa miktarda kaynak yaratır” diyen Stiglitz, Avrupa Birliği (AB) içindeki en büyük kamu açıklarından birini veren Fransa örneğine işaret ederek, hükümetlerin vergi gelirlerini artırmaları durumunda kamu hizmetlerine daha fazla harcama yapabileceğini ve servet vergisinin bu noktada gelir kaynağı oluşturacağını kaydetti.
AB bünyesindeki serbest insan ve sermaye dolaşımının vergiden kaçınmayı kolaylaştırdığını savunan Stiglitz, bu tür vergilerin ideal koşulda birlik genelinde uygulanması gerektiğini sözlerine ekledi.
“AVRUPA ÜLKELERİ EMEKLİLİK SİSTEMLERİNİ YENİLEMELİ”
Yüksek vergilerin Avrupa’nın karşılaştığı zorlukları tek başına çözmeyeceği uyarısını da yapan Columbia Üniversitesi Profesörü, kıtanın ABD’ye bağımlılığını azaltmaya çalıştığı bu süreçte hükümetlerin kamu parasını nasıl harcadıklarını yeniden gözden geçirmek zorunda kalacağını anlattı.
Stiglitz, alışılagelmiş bütçe baskılarının ötesinde “özellikle zor bir dönemden geçildiğini” ve “öğrencilerin bunu tam olarak anlayamayabileceğini” ifade etti.
Avrupa ülkelerinin kamu harcamalarının belirli kalemlerini yeniden düşünmesi gerektiğini belirten Stiglitz, fiziksel açıdan yıpratıcı meslekleri gözeten ve uzayan yaşam süresini yansıtan daha esnek emeklilik sistemlerine destek verdi.
Değerlendirmesinde ABD’deki gelişmelere de değinen Stiglitz, Kaliforniya’da milyarderlere yönelik servet vergisi teklifinin yakın zamanda reddedilmesinin “Amerika’nın demokratik siyasetinin para yoluyla nasıl zayıflatıldığını” ortaya koyduğunu söyledi.
Stiglitz, ABD’deki tabloyu “Milyarderler, adil vergi paylarını ödememek uğruna yüz milyonlarca dolar harcamaya razı oldu” sözleriyle eleştirdi.
AVRUPA’NIN DÖRT BİR YANINDA PROTESTOLAR
Son aylarda hayat pahalılığı, eğitim bütçelerindeki kesintiler, zorunlu askerlik planları ve savaş karşıtlığı gerekçeleriyle başlayan gösteriler kıta çapında eş zamanlı eylemlere dönüştü.
Almanya’da “Gen Z regelt” inisiyatifinin çağrısıyla 31 Ekim’de 120 bin kişinin katıldığı gösterilerde hayat pahalılığı, kamu kesintileri ve askerlik düzenlemeleri protesto edildi.
Berlin, Frankfurt, Hamburg ve Köln’de akşam saatlerinde polisle çatışmalar yaşanırken, bazı mağazaların yağmalanması üzerine güvenlik güçleri tazyikli su ve biber gazıyla müdahale etti.
Başbakan Friedrich Merz hükümetinin eğitim ve gençlik desteklerindeki kesintilerine tepki gösteren öğrenciler 20 Kasım’da yaklaşık 43 kentte dersleri boykot ederek sokaklara çıktı.
Fransa’da öğretmen eksikliği, kalabalık sınıflar ve bakımsız okul binaları nedeniyle lise öğrencilerinin ekim ayında başlattığı protestolarda on binlerce kişi sokağa çıktı.
Şiddet ve yağma olaylarının yaşanması üzerine hükümet, sosyal medya içeriklerinin denetlenmesini ve zararların eylemcilerden tahsil edilmesini içeren yasa tasarısını gündeme aldı.
Öğrenci eylemlerinin ardından sendikalar ve Sarı Yelekliler by ay boyunca süren grev ve yürüyüşlere katılarak hareketin kapsamını genişletti.
İtalya’da okul işgalleri ve Gazze protestolarının ardından 20 Kasım’da genel grev ilan edildi.
Yunanistan’da savaş karşıtı yürüyüşler ve eğitim sisteminin iyileştirilmesi talebiyle gösteriler düzenlendi.
Çekya’da 15-16 Kasım tarihlerinde Başbakan Andrej Babiš liderliğindeki hükümetin politikalarına karşı yüz binlerce kişinin katıldığı geniş çaplı protestolar yaşandı.

