İSMAİL ŞAHİN İSTANBUL -Küresel piyasalarda doğal elmas fiyatları son dört yılda yaklaşık yüzde 50 gerileyerek Diamond Standard Index’te tüm zamanların en düşük seviyesine indi. Uzmanlar, 25 yılı aşkın bir süredir tutulan bu endekse göre fiyatların son 25 yılın en düşük seviyelerinden biri olduğu belirtiyorlar. Piyasadaki en büyük değişim, laboratuvarda üretilen elmasların yaygınlaşması. Bu taşlar fiziksel ve kimyasal olarak doğal elmaslarla neredeyse aynı özelliklere sahip ancak çok daha ucuza üretilebiliyor. Tüketiciler açısından aradaki farkın giderek anlamsız hale gelmesi, doğal elmasların “kıtlık” ve “prestij” hikâyesini zayıflatıyor.

2. TEHDİT MİRAS

Madencilik şirketleri son dört yılda doğal elmas üretimini yaklaşık yüzde 20 azaltarak yıllık 120 milyon karattan 98 milyon karata düşürdü. Buna rağmen fiyatlar gerilemeye devam etti. Analistler, Baby Boomer kuşağının yaşlanmasıyla birlikte miras kalan çok sayıda elmasın ikinci el piyasaya gireceğini ve arz baskısını daha da artıracağını belirtiyor. Elmasın yatırım aracı olma özelliğinin zayıfladığını dile getiren piyasa yorumcusu Saul Sadka, elmasların geçmişte incilerin yaşadığı dönüşümü yaşayabileceğini savunuyor. Buna göre elmas, zenginlik simgesi olmaktan çıkıp sıradan bir ürüne dönüşebilir.

TÜRKİYE AZ ETKİLENDİ

Türkiye’de ise mücevher sektörü dünya piyasalarından biraz farklı seyrediyor. Mücevher İhracatçıları Birliği Başkanı Mustafa Özcan, laboratuvar elmaslarının yanı sıra yaşanan uluslararası krizlerin de hem mücevher hem de değerli maden sektörünü ciddişekilde etkilendiğini ifade etti.

TÜRKİYE’DE İLGİ YOK

Laboratuvar elmaslarını Türkiye’de oturmadığını ifade eden Özcan, “Türk insanı kolay kolay adapte olamayacak. Bunun sebebi laboratuvar elmasların sahte olarak görülmesi. Müşteri, ‘ben eşime, sevgilime sahte elmas almam’ diyor. ABD’de evlilik teklif ederken kullanılan tek taş elmas satışları yüzde 35 düştü. Bunun yerini Laboratuvra elmasları doldurdu. 3 karatlık doğal elmasın fiyatı 30 bin dolar. Laboratuvarda üretileni 3 bin dolar. Satmak istediğinizde ise 400 dolar eder. ABD’deki halkın hem alım gücü var hem takı takmayı seviyorlar trendleri takip ediyorlar” şeklinde konuştu.

LABORATUVAR ELMASI NASIL ÜRETİLİYOR?

Laboratuvar elması, doğadaki elmasın milyonlarca yılda oluştuğu koşulların fabrikada taklit edilmesiyle üretiliyor. Karbon atomları ya çok yüksek basınç ve sıcaklık altında (HPHT yöntemi) ya da özel gaz odalarında katman katman büyütülerek (CVD yöntemi) elmasa dönüştürülüyor. Ortaya çıkan taş, kimyasal ve fiziksel olarak doğal elmasla aynı özelliklere sahip oluyor. Üretim süresi milyonlarca yıl yerine birkaç haftaya inince maliyetler düşüyor ve elmas fiyatları üzerinde baskı oluşuyor.

PİYASA DARALDI

İç mücevher piyasasının adet bazında biraz düşüş yaşadığına dikkat çeken Özcan, “İç piyasaya satışlarımız yüzde 20-30 düştü. Önceden 1000 dolarlık ürün satarken şimdi 500-600 dolarlık ürün satabiliyor. Piyasada bir para sıkışıklığı var, vatandaş bankadan faizdeki parasını çekip mücevher almak istemiyor. Yüzde 3-5’lik bir kesim var onlar almaya devam ediyor. Ama kampanya çıkarttığımızda ve anneler günü, sevgiler günü gibi özel dönemlerde satışlar devam ediyor. Şimdi düğün sezonu bir hareketlilik var. Türkiye’de elmas ustaları çok iyi, ihracatımız da sürekli artış gösteriyor. Ama ithalatta vergilendirme diğer ülkelerle rekabet konusunda sıkıntıya sokuyor. Türkiye’ye gelen turist bizden pırlanta almıyor pahalı geliyor” dedi.