İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda’da iktidarda bulunan ayrılık yanlısı partilerin liderleri, ülkelerinin geleceğini belirleme hakkının engellenemeyeceğini belirterek ortak mutabakat imzaladı.

Galler Bölgesel Başbakanı Rhun ap Iorwerth, İskoçya Bölgesel Başbakanı John Swinney, Kuzey İrlanda Bölgesel Başbakanı Michelle O’Neill ve İrlanda milliyetçisi Sinn Fein Genel Başkanı Mary Lou McDonald, Cardiff’te yaptıkları görüşmenin ardından basına açıklamalarda bulundu.

Ev sahibi ap Iorwerth, Birleşik Krallık yönetiminin (Westminster), artık Birleşik Krallık’ın tamamının faydasına çalışmadığını söyleyerek, “Galler’in bazı güçlere sahip olması ve eşit muamele görmesi lazım. Bunu hak ediyoruz ve bu nedenle komşularımızla birlikte çalışıyoruz.” dedi.

İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda’nın Birleşik Krallık’tan ayrılmasını savunan milliyetçi liderler, “Westminster’ın devrinin sona ermek üzere olduğunu” ilan etti.

Liderler, ülkelerinin geleceğine Londra yönetiminin değil, kendi halklarının karar vermesi gerektiğini vurgulayan bir mutabakat metnine imza attı.

Metinde, “Hiçbir Westminster hükümetinin demokrasiyi engelleme veya halklarımızın kendi geleceğini belirlemesi ilkesini zayıflatma hakkı yoktur.” dendi.

Partilerin anayasal gelecek konusunda farklı tutumlara sahip olduğu belirtilirken, her ülkenin geleceğini “kendi yöntemiyle ve kendi zamanında” belirleyeceği kaydedildi.

REFERANDUM ÇAĞRISI

İskoçya Başbakanı John Swinney ile Kuzey İrlanda Başbakanı Michelle O’Neill, düzenlenen ortak basın toplantısında bağımsızlık ve birleşme referandumları yapılması çağrısında bulundu.

Galler Başbakanı Rhun ap Iorwerth ise ülkesinde düzenlenebilecek bağımsızlık referandumu için takvim açıklamadı. Plaid Cymru, 2030’daki bir sonraki Galler Parlamentosu seçimine kadar referandum düzenlemeyeceğini daha önce duyurmuştu.

Ap Iorwerth, “Westminster sisteminin işlemediğine ilişkin kanaat giderek güçleniyor. Yetkinin gerçekten halka ve yerel topluluklara yaklaştırılması gerekiyor” dedi.

Galler’in hak ettiği geleceği kurabilmesi için gerekli yetkilere, kaynaklara ve adil muameleye sahip olması gerektiğini belirten Ap Iorwerth, referandum takviminin halk ikna olduğunda ortaya çıkacağını söyledi.

”TARİHİ BİR DÖNÜM NOKTASI”

İskoç Ulusal Partisi (SNP) lideri Swinney, üç ülkedeki son seçimlerin ardından ortaya çıkan tabloyu “Birleşik Krallık’ın anayasal yolculuğunda kritik bir dönüm noktası” olarak nitelendirdi.

Kendi geleceğini tayin etmenin vazgeçilmez bir hak olduğunu vurgulayan Swinney, Başbakan Andy Burnham’ı “Birleşik Krallık’ın son başbakanı” olarak tanımladı.

Swinney, İskoç halkına yeni bir bağımsızlık referandumunda tercih hakkı verilmesi durumunda seçimini ayrılmaktan yana kullanacağını savundu.

İskoçya’da Eylül 2014’te yapılan bağımsızlık referandumunda seçmenlerin yüzde 55’i Birleşik Krallık’ta kalma, yüzde 45’i ise ayrılma yönünde oy kullanmıştı.

Sinn Fein lideri Mary Lou McDonald da toplantıyı ”tarihi” olarak nitelendirerek, ”Referandum hakkımız var. Geleceğimize karar verme hakkımız var. Hiçbir başbakanın bize bu hakkın gündemde olmadığını söylemesini kabul etmeyeceğiz.” dedi.

Kuzey İrlanda Başbakanı Michelle O’Neill ise İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda’nın farklı önceliklere sahip olduğunu ancak Westminster yönetiminin bu ülkelerin halklarının çıkarlarına hizmet etmediği konusunda birleştiklerini söyledi.

Kuzey İrlanda’da başbakan ve başbakan yardımcısı eşit yetkilere sahip. Demokratik Birlik Partili (DUP) Başbakan Yardımcısı Emma Little-Pengelly ise O’Neill’ı makamını siyasi amaçlarla kullanmakla suçladı.

GALLER VE İSKOÇYA’DAN İKİNCİ ANLAŞMA

Swinney ile Ap Iorwerth, milliyetçi partiler arasındaki mutabakatın ardından İskoçya ve Galler hükümetleri adına ayrı bir iş birliği anlaşması da imzaladı.

Anlaşma kapsamında iki hükümet, Birleşik Krallık’ın finansman sistemi ile anayasal geleceklerine ilişkin yetkiler konusunda daha adil bir düzen kurulması için Londra yönetimine birlikte baskı yapacak.

Taraflar ayrıca çocuk yoksulluğuyla mücadele ve Avrupa Birliği ile ilişkilerden sağlanabilecek yararların artırılması gibi konularda iş birliği yürütecek.

LONDRA’DAN BİRLİK MESAJI

Birleşik Krallık hükümeti ise Başbakan Andy Burnham’ın ülkenin dört parçasında da değişim sağlamaya kararlı olduğunu ve siyasi birliğe güçlü biçimde inandığını açıkladı.

Burnham’ın daha önce İskoçya’da açık bir toplumsal destek oluşması durumunda ikinci bir referandumun değerlendirilebileceğini söylemesi, SNP tarafından memnuniyetle karşılanmıştı. Ancak Burnham daha sonra yeni bir İskoçya referandumunun halen “gündem dışı” olduğunu belirtmişti.

Birleşik Krallık Başbakanı ile İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda liderlerinin gelecek ay bir araya gelmesi bekleniyor.